?>

"Kutudaki Böcek" Deneyini Okuyunca Yüzleşeceğiniz Gerçek - Webtekno

Birazdan bahsedeceğimiz, filozof Ludwig Wittgenstein’ın ortaya koyduğu enteresan düşünce deneyi; bize, dil ve zihin hakkında belki de üstüne hiç düşünmediğimiz bir şey verecek ve gerçekliği sorgulayacaksınız.

Teknoloji - 12 ay önce

Birine bir şey anlatırken o şeyi karşınızdakine tamamıyla aktarabildiğinizi mi düşünüyorsunuz? Bu, “Kutudaki Böcek” deneyine göre imkânsız. En azından dil ile iletişim kurduğumuz sürece.

Siz de içeriğimizin konusu olan Wittgenstein’ın deneyini okuyunca gerçeğin hiçbir zaman nesnel olamayacağını görüp dilinizin ve zihninizin derinliklerinde bir yolculuğa çıkacaksınız.

“Kutudaki Böcekler” düşünce deneyi nedir tam olarak?

Bir grup insan düşünün. Her birinin elinde bir kutu var. Söylediklerine göre kutuların içinde böcek var. Ancak kimse birbirinin kutusuna bakamaz, yalnızca kendi kutularına bakabilir. Ayrıca herkes kendi kutusuna baktığında “böceğin” ne olduğunu bildiğini iddia ediyor.

Ancak sorun şu ki, her kutu birbirinden farklı bir şey içerebilir, içinde sürekli değişen bir şey olabilir veya kutu aslında hiçbir şey içermeyebilir.

Yine de sorulduğunda herkes, kutunun içindekinin “böcek” olduğundan emindir. Yani “böcek” sözcüğünü ısrarla kullanmaya devam eder. Şöyle de diyebiliriz, “böcek” kelimesi basitçe “bir kişinin kutusunun içindeki şey” anlamına gelir!

Filozof, “özel dil (private language)” kavramıyla bize bir şeyler anlatmak istiyor.

Wittgenstein .via-text { background-color: rgb(0,0,0); /* Fallback color */ background-color: rgba(0,0,0, 0.4); /* Black w/opacity/see-through */ color: white; font-weight: 300; font-size: 0.75em; position: absolute; bottom: 0%; right: 0; z-index: 2; padding: 5px !important; text-align: left; }

Özel dil; sadece onu oluşturanın, yani tek kullanıcının anlayabileceği bir kelime dağarcığına ve yapıya sahip olmasının yanı sıra başkalarına tercüme edilemez. Yani her birimizin benzersiz deneyimlerini, algılarını, duyularını, bireyselleştirilmiş zihnini yansıtır.

Üstelik başkaları, çoğunlukla anlayamadığı için genel dilin tanımına da uymaz çünkü genel dil, “başkalarıyla karşılıklı olarak üzerinde anlaşılan”ı kapsar.

Örneğin kelimeler, eşyalar gibi icat edilmemiştir. İnsanlığın geçtiği aşamalar içinde üstünde ortak uzlaşma sağlanarak doğal bir şekilde ortaya çıkmıştır. 

“Bir şey”, onu tanımlamak için kullandığımız ortak dilin terimidir; bilgi aktarır, dünyayı bildiğimiz şekliyle ifade eder. Güven verici seviyede nesnel bir somutluğu vardır da diyebiliriz.

Özel dil ise çok farklıdır.

Özel dil keyfîdir, alışılmışın dışındadır, kesin değildir ve tanımlar kişiye bağlıdır. Örneğin birisi acı, dehşet, heyecan ya da mutluluk hissediyorsa o durumu başkalarına ne seviyede yansıtabilir ve ne kadarı anlaşılır? 

Muhtemelen sadece kendi zihinsel durumlarını anlayabilirler. Kişi ne kadar empatik olursa olsun, onun zihnine ulaşamaz. Bir başka deyişle, “kutusuna bakamaz”, metaforik böceğini göremez. Böceğe dair yalnızca varsayımlarda bulunabilir.

Deneyimlerimizi hiçbir zaman aktaramayız.

Deneyde anlatılmak istenen ise tecrübelerimizi ilettiğimiz sözcüklerin başka insanlar tarafından kullanıldığı anlamda kullanılmak zorunda olmamasıdır.

Bununla birlikte kendi deneyimlerimizi aktarmak da imkânsızlaşır çünkü dil, bizden ziyade ötekilerin anlayışına dönüştürücü bir ortaklık barındırır.

Başkalarının tecrübesini ve aktardıklarını anlamamızın da imkânı yoktur çünkü ortak olan tek şey dil ve çağrıştırdığı anlamlardır.

Tecrübe ortak olmadığı için bahsettiği şey, dildeki ortak çağrışımlardan ibarettir. Kısacası tecrübeler, öznel kalmaya mahkûmdur ve anlatılamaz.

Kaynaklar: Martin Cohen, DMY Felsefe, Philosophical Investigations, Oxford

İlgiyle okuyacağınız diğer içeriklerimize göz atmak için:

Haftanın Öne Çıkanları

Rahmetli Ömer Tuğrul İnançer'in eşi Erişal İnançer rahmet-i Rahman'a kavuştu

2024-01-08 23:03 - Gündem

Antalya'da lüks yat üretiminde rekor!

2024-01-10 12:58 - Ekonomi

Kanal 7 ailesinin mutlu günü!

2024-01-08 13:02 - Gündem

Samsung'dan Yapay Zekâ Destekli Robot: Ballie [Video] - Webtekno

2024-01-09 09:58 - Teknoloji

OpenAI, Ertelenen GPT Store'un Ne Zaman Açılacağını Açıkladı - Webtekno

2024-01-04 23:18 - Teknoloji

Galatasaray - Konyaspor / Canlı yayın

2024-01-07 18:22 - Spor

Antakya'da konteyner yangını söndürüldü

2024-01-09 09:02 - Gündem

Çanakkale okullar tatil mi? 9 Ocak Çanakkale bugün KAR TATİLİ var mı, hangi ilçeler tatil 2024?

2024-01-09 01:48 - Eğitim

Meteorolojiden Çanakkale için kuvvetli kar yağışı uyarısı

2024-01-09 02:32 - Gündem

Teknoloji bağımlılığın zararları nasıl önlenir? Teknoloji bağımlılığının belirtileri...

2024-01-09 11:37 - Sağlık

İlgili Haberler

Radeon RX 9070, Call of Duty Black Ops 6'da Test Edildi

23:57 - Teknoloji

Samsung Galaxy S25 Ultra, Bir Özelliğiyle Daha Diğer Telefonlardan Sıyrılacak!

23:52 - Teknoloji

Game of Thrones: Kingsroad İçin Yeni Bir Oynanış Fragmanı Geldi: Beta Tarihi Netleşti

23:47 - Teknoloji

ABD, PUBG Mobile'ın Geliştiricisi Tencent'i Askeri Şirketler Listesine Aldı

23:18 - Teknoloji

Apple, Siri'yi Yenileyeceği iOS Güncellemesini Belirledi

22:48 - Teknoloji

Günün Manşetleri

Bakan Işıkhan son dakika GSS açıklaması! TBMM'den geçti! GSS borçları siliniyor

02:12 - Ekonomi

Başkan Altay, AK Parti Selçuklu, Karatay, Meram teşkilatlarıyla buluştu

01:37 - Politika

Barcelona, İspanya Süper Kupası'nda finalde

00:52 - Spor

Başakşehir cephesinin hakem öfkesi!

00:42 - Spor

Okan Buruk'tan Eren Elmalı ve transfer açıklaması!

00:18 - Spor